Kaders en beleid

De paragraaf Verbonden Partijen geeft inzicht in de belangrijkste beleidsvoornemens en -ontwikkelingen van rechtspersonen waarin de gemeente Rotterdam een financieel én bestuurlijk belang heeft. Deze rechtspersonen worden ook wel de ‘verbonden partijen’ genoemd. De beleidsvoornemens gaan over gemeentelijke deelname in nieuwe verbonden partijen, over het beheer en over de beëindiging van gemeentelijke deelname in bestaande verbonden partijen door liquidatie, afstoting of verkoop van een verbonden partij.
Daarnaast biedt de paragraaf inzicht in de belangrijkste beleidsmatige ontwikkelingen, vooral de ontwikkelingen die te maken hebben met de borging van het Rotterdamse publieke belang.
Tot slot geeft de paragraaf de ontwikkelingen weer van de vermogensposities en de nettoresultaten van alle verbonden partijen.

Op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) is het college van burgemeester en wethouders verplicht om de gemeenteraad inzicht te geven in de relaties met rechtspersonen. Dit biedt de gemeenteraad de mogelijkheid om haar toezichthoudende rol te vervullen. Gemeentelijke deelname aan rechtspersonen is een manier om het publiek belang te dienen of een bepaalde publieke taak uit te voeren.
Als de gemeente zowel een bestuurlijk als een financieel belang heeft bij een bepaalde privaatrechtelijke of publiekrechtelijke rechtspersoon, dan is sprake van een ‘verbonden partij’. Daarnaast kan ook het College besluiten een publiek of privaatrechtelijke organisatie als verbonden partij aan te merken.
Bij privaatrechtelijke personen gaat het om deelnemingen, zoals een vennootschap, en bij publiekrechtelijke personen gaat het bijvoorbeeld om gemeenschappelijke regelingen.
Het BBV (in artikel 1, lid 1c en 1d) specificeert de begrippen bestuurlijk en financieel belang als volgt:

  • bestuurlijk belang: zeggenschap door vertegenwoordiging in het bestuur van een organisatie (directie, Algemeen Bestuur, Dagelijks Bestuur of Algemene Vergadering van Aandeelhouders) en/of vertegenwoordiging uit hoofde van stemrecht;
  • financieel belang: wanneer een bedrag dat de gemeente beschikbaar heeft gesteld niet verhaalbaar is als de verbonden partij failliet gaat, of als het bedrag waarvoor aansprakelijkheid bestaat en de verbonden partij vervolgens niet aan haar verplichtingen kan voldoen. Het financiële belang gaat meestal om een gestort aandelenkapitaal, om bijdragen aan bijvoorbeeld een fonds, om verstrekte leningen of om verleende garanties. Als het financieel belang uitsluitend bestaat uit een subsidierelatie, dan is die rechtspersoon geen verbonden partij, maar een gesubsidieerde instelling.

De gemeente Rotterdam kent in totaal 45 verbonden partijen. Het gaat hierbij om 29 deelnemingen, twee stichtingen, één vereniging (allen privaatrechtelijke rechtspersonen) en dertien gemeenschappelijke regelingen (publiekrechtelijke rechtspersonen). Het totaal van 45 verbonden partijen is inclusief de nieuw op te richten en de vooralsnog af te stoten verbonden partijen.

Voor de Begroting 2018 is de paragraaf Verbonden Partijen opgebouwd naar type verbonden partij of rechtspersoon:

  • Kaders en beleid; geeft inzicht in de definiëring van verbonden partijen, de kaders vanuit het BBV en de beleidsuitgangspunten ten aanzien van verbonden partijen;
  • vennootschappen: overzicht van de nieuwe, te continueren en de te beëindigen vennootschappen;
  • stichtingen: overzicht van de nieuwe, te continueren en de te beëindigen stichtingen;
  • verenigingen: overzicht van de nieuwe, te continueren en de te beëindigen vennootschappen;
  • gemeenschappelijke regelingen: overzicht van de nieuwe, te continueren en de te beëindigen vennootschappen.
Het BBV als kader voor de paragraaf

Voor het opstellen van de paragraaf hanteert de gemeente het BBV als kader voor de te presenteren informatie over de verbonden partijen. Conform artikel 15 van het BBV is de gemeente verplicht inzage te bieden in:

  1. de visie op en de beleidsvoornemens omtrent verbonden partijen;
  2. de lijst van verbonden partijen, die wordt onderverdeeld in:
    • gemeenschappelijke regelingen;
    • vennootschappen en coöperaties;
    • stichtingen en verenigingen
    • overige verbonden partijen;
  1. de lijst van verbonden partijen.

In de lijst van verbonden partijen wordt tenminste de volgende informatie opgenomen:

  1. de wijze waarop de gemeente een belang heeft in de verbonden partij en het publiek belang dat ermee gediend wordt;
  2. het belang dat de gemeente in de verbonden partij heeft aan het begin en de verwachte omvang aan het einde van het begrotingsjaar;
  3. de verwachte omvang van het eigen vermogen en het vreemd vermogen van de verbonden partij aan het begin en aan het einde van het begrotingsjaar;
  4. de verwachte omvang van het financiële resultaat van de verbonden partij in het begrotingsjaar;
  5. de eventuele risico’s, van de verbonden partij voor de financiële positie van de provincie onderscheidenlijk gemeente.
Beleidsuitgangspunten en kaders
Beleidsuitgangspunt

De algemene beleidsdoelstelling van verbonden partijen is de behartiging van het publiek belang door een organisatie met een private of publieke rechtsvorm, waaraan de gemeente zich verbindt door bijvoorbeeld het storten van kapitaal of het verkrijgen van zeggenschap. Bij verbonden partijen gelden de volgende voorwaarden:

  • zowel de financiële als beleidsmatige risico’s die de gemeente loopt, staan in redelijke verhouding tot het publiek belang;
  • de deelneming is het meest efficiënte en effectieve instrument om het beoogde beleidsdoel te realiseren;
  • het publiek belang en het toezicht daarop is niet al op een andere wijze volledig geborgd.

Deze voorwaarden zijn afgeleid van bepalingen in het gemeentelijke Beleidskader Verbonden Partijen 2014-2018.
Overigens zal het beleidskader in 2018 worden herijkt als gevolg van de gemeenteraadsverkiezingen en de installatie van een nieuw college van B&W. Dit nieuwe beleidskader zal aan de gemeenteraad ter vaststelling worden aangeboden.
Samen met het Burgerlijk Wetboek Boek 2 en de Code Corporate Governance vormen voornoemde bepalingen de belangrijkste richtlijnen voor het beleid ten aanzien van verbonden partijen. De uitvoering van de algemene beleidsdoelstelling is onder te verdelen in:

  • de gemeentelijke deelname in nieuwe verbonden partijen;
  • het beheer en de evaluatie van gemeentelijke deelname in bestaande verbonden partijen;
  • de wijziging en beëindiging van gemeentelijke deelname in bestaande verbonden partijen.

Concreet betekent dit dat de gemeente Rotterdam door vertegenwoordiging als aandeelhouder of bestuurder bij een verbonden partij het risicobeheer uitvoert door toetsing, of door control en advisering.
Daarnaast informeert en adviseert de gemeentelijke organisatie het college en de gemeenteraad bij een voornemen een privaatrechtelijke verbonden partij te verzelfstandigen of een verbintenis met een nieuwe privaatrechtelijke verbonden partij aan te gaan. Eenzelfde rol vervult de gemeentelijke organisatie bij uittreding en beëindiging van de gemeentelijke deelname of het liquideren van bestaande verbonden partijen.

Relevante links