Te continueren vennootschappen

De gemeente continueert haar deelname in 21 vennootschappen. De vennootschappen BNG Bank, Eneco, Evides, Havenbedrijf Rotterdam, Stedin en de Schiphol Group keren als verbonden partijen bij een positief netto resultaat een deel van de winst - afhankelijk van de pay-out ratio (de procentueel aan aandeelhouders uitgekeerde winst ) – als dividend uit aan de gemeente als aandeelhouder. De geraamde dividendopbrengst voor 2018 is circa €107,6 mln.
Het college heeft de ambitie uitgesproken om het aandelenpakket Eneco te verkopen. Echter, omdat er bij het opstellen van de begroting nog geen definitief principebesluit is genomen is Eneco weergegeven bij de in beheer zijnde (te continueren) vennootschappen (zie: Toelichting per verbonden partij over de stand van zaken omtrent Eneco).

Te continueren vennootschappen

Bank Nederlandse Gemeenten N.V.

Algemene Middelen

Deelnemingen

Eneco Group N.V.

Algemene Middelen

Deelnemingen

Gemeenschappelijk Bezit Evides N.V.

Algemene Middelen

Deelnemingen

Glazen Maas Exploitatie B.V.

Economische Zaken

Economie

Glazen Maas Infrastructuur B.V.

Economische Zaken

Economie

Havenbedrijf Rotterdam N.V.

Algemene Middelen

Deelnemingen

ICOS Cleantech Earlystage fund II B.V.

Economische Zaken

Economie

Innovation Quarter N.V.

Economische Zaken

Economie

Royal Schiphol Group N.V.

Algemene Middelen

Deelnemingen

Multidiensten Rotterdam B.V.

Bestuur & Dienstverlening

Dienstverlening (front office)

MultiEmployment Rotterdam B.V.

Overhead

Rotterdamse Serviceorganisatie

RET Infrastructuur B.V.

Algemene Middelen

Deelnemingen

RET N.V.

Algemene Middelen

Deelnemingen

SSC FLEX B.V.

Overhead

Rotterdamse Serviceorganisatie

Stadshavens Ontwikkelingsfonds C.V. (SOFIE)

Economische Zaken

Economie

Stadsherstel Historisch Rotterdam N.V.

Algemene Middelen

Deelnemingen

Stedin Holding N.V.

Algemene Middelen

Deelnemingen

Swanbridge Capital B.V.

Algemene Middelen

Deelnemingen

Tower Hotel Rotterdam B.V.

Algemene Middelen

Deelnemingen

Warmtebedrijf Exploitatie N.V.

Algemene Middelen

Deelnemingen

Warmtebedrijf Infra N.V.

Algemene Middelen

Deelnemingen

Toelichting per verbonden partij
BNG Bank

De jaren 2015, 2016 en 2017 stonden en staan voor de BNG in het teken van het realiseren van aanvullend bufferkapitaal als antwoord op de regelgeving die banken verplichten om meer vermogen aan te houden. Daartoe is onder andere in 2011 de pay-out ratio naar beneden bijgesteld, van 50% naar 25%, op basis waarvan een kleiner deel van de vrij uitkeerbare winst ter beschikking wordt gesteld aan de aandeelhouders. Deze maatregel geldt in beginsel voor de periode tot 2018, het jaar waarin de bank aan de nieuwe minimale leverage ratio, verhouding geleend geld in relatie tot het eigen vermogen, zal moeten voldoen. Door de aanhoudend hoge volatiliteit op de financiële markten is een betrouwbare indicatie van de ongerealiseerde resultaten binnen het resultaat financiële transacties niet te geven. Gegeven de aard van de activiteiten en de volatiliteit van de financiële markten doet de bank in de regel geen uitspraken over de verwachtingen in 2018. Er zijn vooralsnog geen berichten die maken dat de gemeente haar dividendprognose dient bij te stellen.

Eneco

Eneco is begin 2017 gesplitst in netwerkbedrijf Stedin (zie toelichting Stedin) en het commerciële energiebedrijf Eneco. De splitsing was naar oordeel van de aandeelhouders een natuurlijk moment om de publieke belangen en het aandeelhouderschap in Eneco te herijken en daar op termijn een principebesluit “houden of afbouwen” over te nemen. De vertegenwoordigende Aandeelhouderscommissie van Eneco heeft daartoe in het derde kwartaal van 2017 een consultatiefase ingericht om alle aandeelhouders via bijeenkomsten en documenten te informeren. Deze consultatie heeft als doel dat iedere gemeente afzonderlijk een gedegen, legitiem en transparant principe besluit kan nemen over het houden of afbouwen van haar aandelen. Hoewel een definitief besluit in het laatste kwartaal nog volgt, heeft ons college de ambitie uitgesproken om het aandelenpakket Eneco af te bouwen. Hierin is het Haagse college ons inmiddels gevolgd. Bij het energiebedrijf zijn er naar het oordeel van het college geen publiek belangen te borgen die aandeelhouderschap noodzakelijk maken. Belangen als betaalbaarheid, duurzaamheid en beschikbaarheid van energie worden door wetgeving, subsidies, marktwerking of andere entiteiten geborgd. Eind oktober 2017 moeten alle gemeenten hun besluit kenbaar hebben gemaakt. Op basis van de besluiten van alle 53 aandeelhoudende gemeenten zal uit de inventarisatie blijken worden of- en hoe het vervolgproces wordt ingericht. Indien een meerderheid van de aandeelhouders wenst af te bouwen zal onderzocht worden welk type transactie passend is rekening houdend met de belangen van de onderneming, de aandeelhouders en overige stakeholders. De verwachting is dat een (eventuele) verkoop niet voor de komende gemeenteraadsverkiezingen in maart 2018 zal zijn afgerond.

Tot die tijd is de gemeente nog altijd aandeelhouder in een bedrijf die uitvoering geeft aan de medio 2017 geaccordeerde duurzame strategie. De duurzame koers is eerder geactualiseerd dan gewijzigd. De strategie spitst zich toe op de meeste actuele en toekomstige ontwikkelingen in de dynamische energiemarkt, mede in de licht van de energietransitie. In 2018 en de komende jaren zal Eneco inzetten op verdere verduurzaming van productiemiddelen. Voorbeelden hiervan zijn nieuwe windparken en de vergrote inzet van restwarmte voor consumenten en zakelijke klanten. Verder continueert Eneco inzet op het creëren van nieuwe en innovatieve energiediensten en -services. Dit concretiseert zich o.a. in de uitbreiding van diensten als Toon, de WarmteWinner en toepassingen t.a.v. elektrisch vervoer zoals Jedlix. Tot slot tracht Eneco de relatie met de klant te versterken en het aantal overstappers te verlagen door het aanbieden van lokale, groene en innovatie energiediensten. Om dit te realiseren zal Eneco de komende periode ca. €250-€300 mln per jaar investeren.

Evides

Na 2018 zal de piek van de investeringen van Evides NV in drinkwaterinfrastructuur achter de rug zijn. Deze investeringen zijn nodig om in de toekomst de levering van kwalitatief goed drinkwater zeker te stellen. Om de investeringslasten op te vangen was tijdelijk extra solvabiliteit opgebouwd door het bedrijf boven de gestelde norm van 38%. Tot 2021 keert Evides die extra solvabiliteit uit aan de aandeelhouders om het dividend op een stabiel peil te houden. In 2021 zal de solvabiliteit dalen tot de norm van 38%. Dan zullen ook de investeringen zijn gepleegd, waarmee de investeringslasten weer zullen dalen.
Onze gemeente verwacht dat het bij wet vast te stellen maximaal rendement op de drinkwateractiviteiten verder zal wordt verlaagd voor 2018 en 2019. Voor de financiële prognoses voor 2018 houdt het bedrijf rekening met de effecten van de heffing van vennootschapsbelasting en met verdere verlaging van het toegestane rendement op drinkwateractiviteiten. De gemeente heeft hierop haar dividendramingen in lijn gebracht met de door Evides afgegeven prognoses.

Voor de leveringszekerheid gaat onze gemeente uit van de meting van de leveringsonderbreking en de gemiddelde duur daarvan. Naast de leveringszekerheid volgt de gemeente nauwgezet de winstgevendheid van het bedrijf. De verbeterde economische omstandigheden zullen naar verwachting leiden tot groei van de omvang en winstgevendheid van de industriewateractiviteiten.

Havenbedrijf Rotterdam

De energietransitie en de digitalisering zullen in toenemende mate impact hebben op de haven; het jaar 2018 is hierin een belangrijk jaar. Begin 2018 zal een besluit genomen moeten worden over volgende stappen in het realiseren van een basisinfrastructuur voor het verzamelen en transporteren van CO2 in het Rotterdamse havengebied, dat vervolgens opgeslagen kan worden in (lege) gasvelden onder de Noordzee. Ook zal HbR om in de grote vraag naar duurzame energie van de havenindustrie kunnen voorzien de mogelijkheden gaan onderzoeken om op grote diepte geothermie te winnen. Naar aanleiding van een cyberaanval in juni 2017 op twee containerterminals zullen maatregelen genomen moeten worden om de digitale weerbaarheid van de haven te vergroten. Wat betreft de financiële bedrijfsvoering zal de overgang naar het VpB-regime in 2018 grotendeels afgerond worden. De invoering van vennootschapsbelasting (VpB) voor zeehavenbeheerders zal naar verwachting leiden tot een daling van de netto winst over 2017 met € 60 miljoen. Vanwege de vaste dividendafspraken heeft dit vooralsnog geen gevolgen voor de uitkering van dividend aan de aandeelhouders. Het investeringsniveau zal de komende jaren tussen € 150 en € 200 miljoen per jaar blijven bedragen.

Royal Schiphol Group – Rotterdam The Hague Airport

In lijn met voorgaande jaren voorziet de Royal Schiphol Group ook voor 2018 een lichte toename van 2% tot 4% in het aantal passagiers. In het eerste kwartaal van 2017 is gebleken dat de groei van Schiphol tot knelpunten heeft geleid in de verwerking van het grote aantal passagiersstromen. Hierover zijn afspraken gemaakt tussen de Schiphol Group, luchtvaartmaatschappijen en het ministerie van Infrastructuur en Milieu. In het licht van de geprognosticeerde groei zal dit punt de nadrukkelijk aandacht van de aandeelhouders houden. Eind 2016 is het Tactisch Plan 2017-2020 vastgesteld. Daarnaast is het Strategisch Plan 2016-2020 nog steeds van kracht. Majeur onderdeel van deze plannen is de uitbreiding van de luchthaven door de ontwikkeling van het A-gebied. Als onderdeel van dit project wordt ook 2018 weer verder gewerkt aan de voorbereiding en bouw van nieuwe parkeerplekken en het uitschrijven van aanbestedingen voor het ontwerp en uiteindelijke bouw van de terminal en pier.

De groei voor Schiphols dochteronderneming Rotterdam The Hague Airport (hierna: RtHA) is afhankelijk van het Luchthavenbesluit dat het ministerie van Infrastructuur en Milieu in 2018 zal nemen. RtHA heeft in een eerder stadium kenbaar gemaakt te willen groeien. De gemeente Rotterdam heeft samen met de provincie Zuid-Holland en de gemeenten Schiedam en Lansingerland de staatssecretaris geadviseerd de luchthaven niet te laten groeien o.b.v. een Milieu Effect Rapportages (MER) en Maatschappelijke kosten baten analyse (MKBA) en na dialoog met de raad en andere stakeholders. Op dit moment van schrijven wordt verwacht dat RtHA in het derde kwartaal van 2017 een aanvraag voor een nieuw luchthavenbesluit zal indienen. Een ontwerpbesluit zal dan eerste kwartaal 2018 ter inzage worden gelegd. Medio 2018 wordt de vaststelling van het luchthavenbesluit verwacht door minister of staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu.

RET

Na de inbesteding van de railconcessie voor de periode 2016-2026 heeft de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (hierna: MRDH) besloten om ook de busconcessie Rotterdam e.o. in te besteden bij de RET vanaf 2009. Uiterlijk medio 2018 zullen MRDH en RET de inbesteding nader uitwerken in een concessieovereenkomst. In de busconcessie is een gefaseerde conversie voorzien naar zero-emissie-vervoer door inzet van elektrisch aangedreven bussen.

De Hoekse lijn zal in 2018 naar verwachting operationeel zijn en gaan bijdragen aan de exploitatie van de railconcessie door RET. De RET verwacht dat de exploitatie van de Hoekse lijn ook een stijging zal inhouden van het totaal aantal reizigers en de reizigersinkomsten.

Stedin

Het jaar 2018 is voor de aandeelhouders en Stedin het eerste volledige operationele jaar na splitsing. Nadrukkelijk aandachtspunt van de aandeelhouders is hoe Stedin invulling zal geven aan de nieuwe strategie die in het laatste kwartaal met de aandeelhouders is gedeeld.

Stedin heeft aangegeven zich te willen herpositioneren in een veranderend energielandschap door verder te bouwen aan een robuuste, betrouwbare en betaalbare infrastructuur en deze te “verslimmen” en te verduurzamen. Stedin wenst dit o.a. te bereiken door de verdere uitrol van de Slimme Meter, toe te werken naar de uitfasering van gas, het verduurzamen van historische en bestaande bouw en het overstappen op groen biogas. Daarnaast zal 2018 en de navolgende jaren gewerkt worden aan het behalen van synergievoordelen tussen Stedin hen het recent geacquireerde Enduris (het Zeeuwse netwerkbedrijf).

Tot slot zal Stedin werken aan het verder optimaliseren van haar dienstverlening en samenwerking met de omgeving, klanten en andere stakeholders. Een voorbeeld hiervan is om in toenemende mate infrastructurele werkzaamheden gecombineerd met andere (nuts)bedrijven uit te voeren. . Om voornoemde te realiseren zal Stedin de komende periode ca. €350-€400 mln per jaar investeren.

Warmtebedrijf

In 2018 zal verder gewerkt worden aan de uitvoering van het in 2016 door de gemeenteraad vastgestelde Herstelplan. Twee belangrijke pijlers van dit Herstelplan zijn de aanleg van een warmteleiding naar stadsverwarmingsnet in Leiden, en de aansluiting van het industriecluster Vondelingenweg op het warmtenet. Voor de warmteleiding die de Vondelingenweg aan zal sluiten heeft het Havenbedrijf in 2017 reeds opdracht tot aanleg gegeven. Voor de leiding naar Leiden zal in 2018 de opdracht tot aanleg verstrekt moeten worden door het Warmtebedrijf. Ook zal begin 2018 de bestaande leningenportefeuille geherfinancierd moeten worden.